PAGTATANIM NG ORGANIKONG TALONG

Spread the love

Pangalang Siyentipiko: Solanum melongena L.

Mga Karaniwang Pangalan:
Tarong (Ilokano), Brinhinas (Bisaya), Aubergine (French), Terong (Malya), Berenjena (Spanish, Brial (Hindi) Kakhua (Thai), Qie (Chinese), Daimasu nasu (Japanese)

Kahalagahan

  • Pinakamahalagang gulay ng Pilipinas
  • 17,797 hektaryang taniman (1999)
  • P 1.8 B kabuuang halaga

Gamit

  • Gulay at ulam: prito, torta, ginataan, binuro, inihaw, nilaga, pansahog
  • Gamot: diabetes, hika, cholera at bronchitis, pampagana, pmpababa ng cholesterol

Lupa at Klimang Kailangan

  • Maitatanim anumang buwan saan mang lugar sa Pilipinas
  • Mas mainam sa buhaghag na lupa na hindi tinitiningan ng tubig, pH: 5.6-6.5
  • Maitatanim sa maaraw man o may lilim

Mga Varieties Pang-organiko

  • Lilang haba- Dumaguete Long Purple, Mara 89-002, Llamado
  • Berde- Concepcion, Araya
  • Lilang guhitan-Mistisa (A 300)

Pagpunla

  • 200-300 gramong buto para sa isang hektarya
  • Kamang punlaan
  • Maghanda ng kamang may isang metro ang lapad
  • Iwasan ang lugar ng binabaha at sobrang malalim
  • Haluan ng binulok na dumi ng hayop o compost at inuling na ipa(INI)
  • Tambakan ng ipa at silaban upang maiwasan ang pagkatuba (damping-off)
  • Diligan ng punlaan at linyahan ng pahalang na may pagitang 10-15 cm
  • Ibudbud ng madalang ang buto at tabunan ng manipis na compost
  • Kiliban ng ipa o dayami at muling diligan
  • Bubungan ng plastic o net kung tag-ulan
  • Diligan ng tea manure kung kulang sa sigla ang seedlings
  • Maglipat mula sa makapal na sibol sa madalang ang sibol
  • Maaari ding gumamit ng lukong at nursery tray para mas maganda ang punla

Paghahanda ng Lupang Taniman

  • Araruhin at suyurin ang lupa ang taniman at may ballot na plastic mulch upang makabawas sa damo, dilig at mas gumanda ang halaman
  • Haluan ng dumi ng hayop at INI ang taniman 10-20 tonelada bawat hektarya o 1-2 kilo bawat metro kuwadrado

Paglalagay ng Plastic Mulch

  • Kamang may lapad na isang metro at anumang haba
  • Pagkahalo ng manure at compost ilatag ang plastic mulch na may lapad na 1.2 m
  • Ang kulay tingga ang sa ibabaw at itim ang ilalim
  • Ipitin ng lupa ang isang dulo at irolyo ang plastk patakip sa kama
  • Mas mainam na mag plastic mulch kung kainitan upang mahapit ito ng husto
  • Butasan ang plastik ng ½ ang pagitan, 2 linya sa kama
  • Gumamit ng pinainit na lata sa pagbubutas

Paglilipat ng Tanim

  • Makapaglilipat tanim 4 na lingo pagkapunla
  • Ang linya o iras ay may pagitang 1-1.2 metro
  • Diligan bago at makatapos magtanim
  • Kiliban ng dayami o damo

Pag-aalaga

  • Patubigan tuwing ika- 7-10 araw o kung kinakailangan
  • Damuhan ang puno ngunit magtiran ng damo sa pagitan ng daanan
  • Diligan ng tea manure minsan isang lingo kung kulang sa lusog ang halaman
  • Patabaan ng manure at abo minsan isang buwan
  • Putulin ang mga sanga at dahon sa ibaba ng unang bunga

Pag-aani

  • Anihin ang bunga hanggang bata pa upang makaiwas sa mambubutas
  • Ihiwalay ang may sira sa wala
  • Hugasan sa malinis na tubig at patuyuin sa lilim
  • Iwasang mabilad sa arawan
  • Mas mainam na lalagyan ang plastic crate na may saping dahon ng saging o dyaryo
  • Mas magtatagal kung nakalagay sa malamig na lugar

Pangangalaga Laban sa Peste

  • Iwasan ang monocropping
  • Magsalit tanim ng ibang gulay sa loob at paligid ng talungan
  • Magtanim ng basil, Amarillo, sunflower, tanglad at okra sa paligid

Leaf Hopper

  • Maliliit ngusong kabayo sa ilalim ng dahon
  • Naninilaw hanggang matuyo ang gilid ng dahon
  • Iwasan ang sobrang linis na taniman
  • Makakatulong ang salit-tanim na okra at Amarillo sa paligid

Eggplant Fruit and Shoot Borer

  • Lantang talbos at butas sa bunga
  • Gumamit ng matibay na variety gaya ng Concepcion at Mistisa
  • Putulin ang lantang talbos kasama ng uod sa loob at ibaon o silaban
  • Makakatulong din ang pagbomba ng Bacillus thuringensis (Bt)

Pagsugpo sa Sakit

Bacterial Wilt o High-Blood

  • Nalalanta hangang sa mamatay ang masiglang halaman sa umpisa ng pamumulaklak
  • Sakit ito sa lupa dulot ng Ralstonia solanacearum
  • Gumamit ng matibay na variety gaya ng Mistisa, Barako at Mara
  • Iwasan ang magtanim sa maysakit na lupa

Phomosis

  • Batik-batik sa dahon at pantal-pantal sa bunga hanggang sa mabulok
  • Mas malala kung tag-ulan
  • Gumamit ng matibay na variety gaya ng Mistisa at Mara

Mga May Akda:

Rodel G. Maghirang
Teresita T. Maligalig
Gloria S. Rodulfo

Vegetable Crops Division
Institute of Plant Breeding
College of Agriculture, UP Los Baños
College, Laguna, Philippines
(63)(049) 536-2512, Fax: (63)(049) 536-3438
email:  r_g_m2000@yahoo.comveggies@laguna.net
URL:www.bar.gov.ph/vegrde

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *